Janusz Korczak


"Dziecko chce być dobre. Jeśli nie umie – naucz. Jeśli nie wie – wytłumacz. Jeśli nie może – pomóż."

Facebook Funpage

Zespół pałacowo-parkowy znajduje się w zachodniej części miasteczka, w miejscu zwanym Podzamek, w malowniczej dolinie. Obiekt wielokrotnie niszczony (m.in. w czasie najazdu szwedzkiego) i odbudowywany.
Zespół stanowi murowany, piętrowy budynek z kolumnowym portykiem, przekryty łamanym dachem polskim, otoczony parkiem w stylu angielskim, rozłożonym na powierzchni 2 ha. Barokowy pałac, wzniesiony w 1 połowie XVII wieku., był wielokrotnie przebudowywany. Zniszczony w 1914 roku pałac, został odbudowany w 1917 roku wg projektu Jana Koszyca-Witkiewicza. Obecnie posiada wyraźne cechy stylu klasycystycznego. W latach 70. XX wieku budynek został zaadaptowany na potrzeby Sanatorium Rehabilitacyjnego im. J. Korczaka, przeznaczonego dla dzieci reumatycznych.

Początkowo znajdował się tu mały zamek lub dwór o charakterze obronnym, wzniesiony prawdopodobnie przez Firlejów i pochodzący zapewne jeszcze sprzed czasów lokacji miasteczka. Kolejny właściciel Krasnobrodu Antoni Fortunat Tarnowski (od 1671 roku) przebudował stary dwór, przekształcając go w reprezentacyjną rezydencję. Powstał wówczas barokowy pałac na planie kwadratu o bokach ok. 40 m, kryty wysokim czterospadowym dachem polskim. Fasada budynku była dekorowana pilastrami i kolumnami z piaskowca. W rezydencji znajdowała się kaplica, zaś na piętrze mieściła się sala balowa.
Na przełomie XVIII i XIX wieku obiekt został ponownie przebudowany, zyskując elementy stylu klasycystycznego. Obok istniejącego dworu dobudowano wówczas oficynę, którą zespolono z wcześniejszym budynkiem przy pomocy ćwierćkolistego łącznika w formie galerii otwartej od frontu arkadami, przekrytej gontowym dachem.

W 1880 roku Krasnobród został zakupiony przez Kazimierza Fudakowskiego. Nowy właściciel osiedlił się tu w 1911 roku, w oficynie będącej wówczas w znacznie lepszym stanie niż główny budynek pałacowy. W 1914 roku budynki dworskie wraz za pałacem i świeżo urządzoną oficyną zostały całkowicie spalone przez wycofujące się z osady wojska rosyjskie. W 1917 roku Fudakowski rozpoczął częściową rekonstrukcję obiektu, z wykorzystaniem projektu przebudowy przygotowanego przez Jana Koszczyca-Witkiewicza jeszcze w 1913 roku. Odbudowany salon został wyposażony w meble w stylu Ludwika XVI. Do rezydencji sprowadzono też antyki należące niegdyś do książąt Oboleńskich, uratowane z Petersburga jeszcze przed rewolucją, a także zbiory porcelany kopenhaskiej. Na ścianach znajdowały się portrety członków rodziny Fudakowskich, wykonane przez lubelskiego malarza Henryka Wiercińskiego. W pałacu znajdowała się też biblioteka licząca kilka tysięcy woluminów. Pałac przetrwał lata okupacji. Po wojnie majątek Fudakowskich uległ reformie rolnej. Część dóbr została przekazana na własność chłopom, z części utworzono PGR, a pozostałą część ziemi wraz z pałacem i trzema budynkami mieszkalnymi przejęła Ubezpieczalnia Społeczna w Zamościu. Po remoncie, w budynku głównym prowadzone były kolonie letnie dla dzieci. W 1949 roku w budynku zorganizowano szkołę partyjną PPR. W 1950 roku pałac, park i budynki folwarczne przejął Wojewódzki Wydział Zdrowia, który po generalnym remoncie zorganizował tu Sanatorium Przeciwgruźlicze dla Dzieci. W 1952 roku sanatorium zostało zlikwidowane, a na jego miejsce powstał Dom Zdrowia dla Dzieci. Od 1954 roku prowadzony był kapitalny remont budynków, w których w 1957 roku utworzono Sanatorium Rehabilitacyjne dla Dzieci Reumatycznych. Wiosną 1958 roku w wyniku pożaru spowodowanego zwarciem elektrycznym, budynek główny został częściowo zniszczony, jednak już w lipcu tego samego roku, po prowizorycznym remoncie, sanatorium przyjęło dzieci na nowy turnus. W listopadzie 1971 roku został oddany do użytku tzw. Nowy Pawilon na 120 miejsc. W 1978 roku sanatorium zostało przemianowane na Sanatorium Rehabilitacyjne dla Dzieci.

 

70204018 1724860077657905 904577918502436864 n

17 1

 

 

Legendy
Jedna z miejscowych legend ludowych mówi o podziemnym przejściu wybudowanym w XVII wieku, prowadzącym od klasztoru do pałacu w Podzamku. Przejście to miało zapewnić bezpieczeństwo zarówno mieszkańcom klasztoru, jak i pałacu podczas częstych najazdów Tatarów i Kozaków.
Według miejscowych legend przebywający kilkakrotnie w 1671 roku w pałacu w Podzamku Jan III Sobieski, sadził własnoręcznie najstarsze lipy rosnące na terenie obecnego sanatorium.
Wśród miejscowej ludności krążą też legendy o skarbie ukrytym przez ostatnich właścicieli pałacu – rodzinę Fudakowskich.

 

 

Copyright © 2020 Szkoła Podstawowa przy Sanatorium w Krasnobrodzie  Rights Reserved.